Status surogacji w polskim prawie
Polskie przepisy nie zawierają instytucji macierzyństwa zastępczego. W doktrynie przyjmuje się, że umowa o surogację zawarta w Polsce byłaby nieważna jako sprzeczna z zasadami współżycia społecznego. W stanowisku z 28 sierpnia 2025 r. Komisja Kodyfikacyjna Prawa Rodzinnego wskazała ponadto, że niektóre zachowania związane z surogacją mogą podlegać ocenie na gruncie prawa karnego.
Dlatego cały program — umowa, procedury medyczne, ciąża i poród — jest realizowany wyłącznie na Ukrainie, zgodnie z prawem ukraińskim.
Obywatelstwo dziecka
Zgodnie z art. 14 pkt 1 ustawy o obywatelstwie polskim dziecko nabywa obywatelstwo polskie przez urodzenie, jeśli co najmniej jedno z rodziców jest obywatelem polskim. Naczelny Sąd Administracyjny, w sprawie z udziałem Rzecznika Praw Obywatelskich, potwierdził, że obywatelstwo dziecka urodzonego przez matkę zastępczą nie zależy od tego, czy zagraniczny akt urodzenia zostanie przeniesiony do polskich ksiąg stanu cywilnego.
Transkrypcja aktu urodzenia
Transkrypcja to wpisanie zagranicznego aktu urodzenia do polskiego rejestru stanu cywilnego (art. 104 Prawa o aktach stanu cywilnego). Kierownik urzędu stanu cywilnego odmawia jej, jeśli byłaby sprzeczna z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej (art. 107).
Kluczowe znaczenie ma art. 61⁹ Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, zgodnie z którym matką dziecka jest kobieta, która je urodziła. W wyroku z 13 grudnia 2023 r. (II OSK 641/21) NSA uznał, że transkrypcja aktu, który nie ujawniał danych matki na skutek umowy o macierzyństwo zastępcze, naruszałaby ten przepis. W innych sprawach sądy podkreślały, że odmowa transkrypcji nie może pozbawić dziecka praw, w tym dostępu do dokumentów tożsamości i numeru PESEL.
Wniosek jest taki, że wynik zależy od treści konkretnego aktu i okoliczności sprawy. Nie można go zagwarantować z góry.
PESEL i paszport
Polskie dokumenty dziecka są wydawane na podstawie polskiego obywatelstwa. Jeśli transkrypcja nie jest możliwa, obywatelstwo można potwierdzić w odrębnym postępowaniu przed wojewodą. Właściwą ścieżkę, terminy i wymagane dokumenty najlepiej ustalić z polskim prawnikiem przed porodem, aby powrót z dzieckiem przebiegł bez opóźnień.
Status prawny mamy w Polsce
Jeśli polski urząd nie uzna macierzyństwa wynikającego z ukraińskiego aktu urodzenia, więź prawną mamy z dzieckiem można uregulować w odrębnej procedurze przed polskim sądem rodzinnym. Prawnicy najczęściej rozważają przysposobienie dziecka małżonka. To decyzja, którą warto omówić z prawnikiem rodzinnym jeszcze przed rozpoczęciem programu.
Zasada, której się trzymamy
Wszystkie dokumenty i oświadczenia składane w polskich urzędach muszą odpowiadać prawdzie. Nie doradzamy rozwiązań polegających na zatajaniu okoliczności urodzenia dziecka. Przygotowujemy komplet dokumentów z Ukrainy — z apostille i tłumaczeniami przysięgłymi — i przekazujemy je wybranemu przez Państwa polskiemu prawnikowi.
Ta strona ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Przepisy i praktyka urzędów mogą się zmieniać; w sprawie Państwa rodziny prosimy zasięgnąć porady polskiego adwokata lub radcy prawnego.