Kto może zostać matką zastępczą, jak ją wybieramy, do czego zobowiązuje się w umowie i dlaczego nie ma praw do dziecka.
Ostatnia weryfikacja treści:
W skrócie
Matka zastępcza (surogatka) nosi ciążę i rodzi dziecko dla małżeństwa, od którego pochodzi zarodek.
Na Ukrainie musi być pełnoletnia, mieć co najmniej jedno własne zdrowe dziecko i nie mieć przeciwwskazań medycznych.
Nie jest genetycznie spokrewniona z dzieckiem i nie ma do niego praw rodzicielskich (art. 123 Kodeksu rodzinnego Ukrainy).
Umowę z nią zawiera się u notariusza; od 26. tygodnia ciąży mieszka we Lwowie, gdzie rodzi.
Jej wynagrodzenie i rekompensaty są wliczone w cenę pakietu.
Kim jest matka zastępcza
Matka zastępcza to kobieta, która na podstawie umowy donosi ciążę i urodzi dziecko dla innej pary. Na Ukrainie dozwolone jest wyłącznie macierzyństwo zastępcze gestacyjne: do macicy matki zastępczej przenosi się zarodek powstały metodą in vitro z komórek przyszłych rodziców albo z udziałem komórek dawczyni lub dawcy. Jej własne komórki jajowe nie są wykorzystywane, dlatego nie jest ona genetycznie spokrewniona z dzieckiem.
Zarodek musi być genetycznie związany z co najmniej jednym z małżonków. Zasady stosowania technik wspomaganego rozrodu, w tym macierzyństwa zastępczego, określa rozporządzenie Ministerstwa Zdrowia Ukrainy nr 787 z 9 września 2013 r.
Wymagania wobec matki zastępczej
Każda kandydatka musi spełnić warunki ukraińskich przepisów i nasze kryteria doboru. Do programu kwalifikuje się tylko część zgłaszających się kobiet.
Pełnoletność i pełna zdolność do czynności prawnych
Matką zastępczą może zostać wyłącznie pełnoletnia kobieta, która w pełni świadomie zawiera umowę u notariusza.
Co najmniej jedno własne zdrowe dziecko
Wymóg rozporządzenia nr 787. Kobieta, która sama urodziła zdrowe dziecko, zna przebieg ciąży i porodu, a jej organizm jest sprawdzony.
Brak przeciwwskazań medycznych
Przed programem przechodzi pełne badania: ginekologiczne, USG, badania krwi z grupą i czynnikiem Rh oraz testy w kierunku chorób zakaźnych.
Ocena psychologiczna
Rozmowa z psychologiem sprawdza motywację, stabilność i gotowość do przekazania dziecka rodzicom po porodzie.
Zgoda męża, jeśli jest zamężna
Mąż matki zastępczej składa notarialnie poświadczoną zgodę na jej udział w programie macierzyństwa zastępczego.
Jak przebiega dobór matki zastępczej
Wstępna kwalifikacja. Sprawdzamy dokumenty kandydatki, historię jej ciąż i porodów oraz sytuację rodzinną.
Badania medyczne. W klinice we Lwowie kandydatka przechodzi pełną diagnostykę, a lekarz potwierdza brak przeciwwskazań do ciąży.
Rozmowa z psychologiem. Oceniamy motywację i gotowość do udziału w programie.
Profil dla Państwa. Przedstawiamy Państwu profil kandydatki: wiek, sytuację rodzinną, wyniki badań i przebieg wcześniejszych ciąż.
Spotkanie. Mogą Państwo poznać matkę zastępczą osobiście lub przez wideo.
Umowa u notariusza. Po akceptacji podpisują Państwo z matką zastępczą notarialną umowę we Lwowie.
Dobór trwa zwykle od 4 do 8 tygodni. W pakiecie Prestige matka zastępcza jest dobierana priorytetowo. Kolejne etapy programu opisujemy na stronie jak to działa.
Obowiązki matki zastępczej w umowie
Umowa z matką zastępczą jest zawierana w formie aktu notarialnego, w językach ukraińskim i angielskim. Najważniejsze obowiązki matki zastępczej to:
przekazanie pełnych i prawdziwych informacji o stanie zdrowia, przebytych chorobach i operacjach;
badania i procedury medyczne w klinice wybranej przez Państwa;
stosowanie się do zaleceń lekarza, przyjmowanie przepisanych leków, zdrowy tryb życia;
całkowity zakaz alkoholu, papierosów i środków odurzających — z prawem Państwa do zlecenia testów;
comiesięczne informacje o stanie zdrowia i przebiegu ciąży;
od 26. tygodnia ciąży (przy ciąży mnogiej od 22.–23. tygodnia) zamieszkanie we Lwowie;
poród w szpitalu położniczym wybranym przez Państwa;
notarialna zgoda na wpisanie Państwa jako rodziców do aktu urodzenia i pomoc w formalnościach.
Państwo mają prawo do pełnej informacji o jej zdrowiu i o rozwoju płodu, do kontroli przestrzegania zaleceń lekarskich oraz do wyboru kliniki i szpitala. Pełną treść umowy w polskim tłumaczeniu publikujemy we wzorach umów.
Prawa matki zastępczej do dziecka
Matka zastępcza nie ma praw rodzicielskich do urodzonego dziecka. Art. 123 ust. 2 Kodeksu rodzinnego Ukrainy stanowi, że jeśli zarodek poczęty przez małżonków zostanie przeniesiony do organizmu innej kobiety, rodzicami dziecka są małżonkowie. Po porodzie matka zastępcza składa notarialną zgodę, na podstawie której urząd stanu cywilnego wpisuje Państwa do aktu urodzenia jako rodziców. Nie jest potrzebna adopcja ani postępowanie sądowe na Ukrainie.
W Polsce prawo stanowi inaczej: według art. 61⁹ Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego matką jest kobieta, która urodziła dziecko. Dlatego formalności po powrocie warto zaplanować z polskim prawnikiem — opisujemy je na stronie o dokumentach dziecka w Polsce.
Wynagrodzenie matki zastępczej
Wynagrodzenie matki zastępczej i wszystkie przewidziane w umowie rekompensaty są wliczone w cenę każdego pakietu — nie płacą Państwo ich osobno. Umowa przewiduje w szczególności:
świadczenie po podpisaniu umowy i transferze zarodka;
comiesięczne świadczenie na zdrowe odżywianie od potwierdzenia ciąży do porodu;
wypłatę główną po porodzie;
dodatkowe kwoty przy cesarskim cięciu, ciąży mnogiej lub powikłaniach;
pokrycie kosztów leczenia, hospitalizacji, dojazdów i zakwaterowania we Lwowie.
Ciąża i poród we Lwowie
Ciążę prowadzą lekarze kliniki partnerskiej we Lwowie, a Państwo regularnie otrzymują wyniki badań i informacje o przebiegu ciąży. Od 26. tygodnia matka zastępcza mieszka we Lwowie, blisko szpitala położniczego, w którym urodzi. Po porodzie dziecko od razu trafia do Państwa, a dalszy kontakt z matką zastępczą jest możliwy wyłącznie za zgodą obu stron.
Pytania o matkę zastępczą
Kto zostanie wpisany do ukraińskiego aktu urodzenia?
Państwo — oboje małżonkowie jako rodzice. Matka zastępcza nie jest wpisywana do aktu urodzenia; do rejestracji urodzenia potrzebna jest jej pisemna zgoda, którą przygotowujemy w ramach obsługi prawnej.
Jakie wymagania musi spełnić matka zastępcza?
Zgodnie z ukraińskimi przepisami matka zastępcza musi być pełnoletnia, mieć co najmniej jedno własne zdrowe dziecko i przejść pełne badania medyczne. Nie jest genetycznie spokrewniona z dzieckiem — zarodek pochodzi od Państwa lub od dawców. Więcej na stronie matka zastępcza.
Czy możemy poznać matkę zastępczą?
Tak. Umowa z matką zastępczą daje Państwu prawo do osobistego spotkania z nią, a ona zobowiązuje się stawić na rozmowę w ciągu 5 dni od Państwa prośby. Przed spotkaniem przedstawiamy jej profil: wiek, sytuację rodzinną, wyniki badań i doświadczenie z wcześniejszych ciąż.
Czy matka zastępcza może zatrzymać dziecko?
Nie. Zgodnie z art. 123 ust. 2 Kodeksu rodzinnego Ukrainy rodzicami dziecka są małżonkowie, od których pochodzi zarodek, a kobieta, która urodziła, nie ma do dziecka praw rodzicielskich. Matka zastępcza nie jest genetycznie spokrewniona z dzieckiem, a w notarialnej umowie zobowiązuje się nie rościć sobie żadnych praw i wyrazić zgodę na wpisanie Państwa do aktu urodzenia.
Ile kosztuje matka zastępcza i czy jej wynagrodzenie płaci się osobno?
Nie płacą Państwo osobno. Wynagrodzenie i wszystkie rekompensaty dla matki zastępczej są wliczone w cenę każdego pakietu (od 43 000 EUR). Umowa przewiduje m.in. comiesięczne świadczenie na zdrowe odżywianie w czasie ciąży, wypłatę po porodzie oraz dodatkowe kwoty w razie cesarskiego cięcia lub ciąży mnogiej. Pełną strukturę świadczeń pokazuje wzór umowy z matką zastępczą.
Czy dziecko będzie genetycznie związane z matką zastępczą?
Nie. Na Ukrainie dozwolone jest wyłącznie macierzyństwo zastępcze gestacyjne: matka zastępcza nosi zarodek powstały z komórek Państwa albo z udziałem komórek dawczyni lub dawcy. Jej własne komórki jajowe nie są wykorzystywane, a umowa przewiduje badanie DNA w razie wątpliwości.